Altın Neden Değerlidir? Eski Tarihten Günümüze Altın

Altın neden değerlidir?

Altın neden değerlidir? Periyodik cetvelde yüzden fazla element olmasına rağmen, insanlar bunca yıldır bunlardan sadece bir tanesini diğerlerinden hep ayrı tuttu: Altın! Toplumlar şuan kağıt para kullanıyor olsa bile, bu durum hep böyle değildi. Para, M.Ö. 640 yıllarında Lidyalılar tarafından icat edildi. M.Ö. 500 yılından bu yana altın, para olarak popüler bir şekilde kullanıldı. Peki neden osmium, lityum, thoryum gibi elementler değilde altın?

Peki Altın Neden Değerlidir?

Kısaca; tarihi nedenlerden, parlak görünmesinden, nadir (ama o kadarda nadir değil) ve kimyasal olarak kararlı olmasından dolayı altın değerlidir diye özetleyebiliriz. Tabi ki bu tanım oldukça yüzeysel bir tanımdır. Altın neden değerlidir?

Eğer bir maddeyi para yerine kullanmak istiyorsak, o maddenin sağlam olma, zamanla değişmeme yada kolay idare edilebilme gibi özelliklere sahip olmasını bekleriz. Periyodik tabloyu incelersek en uygun elementler periyodik cetvelin sağ üst tarafında yer alan kimyasal olarak kararlı ve kolay kolay değişmeyen elementler gibi görünüyor. Fakat bu elementlerin büyük bir sorunu var; Gaz halleri. Oda sıcaklığında gaz halinde bulunan bu elementleri para yerine kullansaydınız, her kavanozu açtığınızda bütün paranızı kaybederdiniz.

altın neden değerlidir ?

Periyodik tablonun sol tarafındaki elementlere bakarsak bunlar çok reaktif, hava ile bile reaksiyona girebilecek elementler. Örneğin, lityum hava ile teması, beton duvarları delebilecek kadar güçlü bir patlama yaratır. Aynı şekilde magnezyum su ile kolayca reaksiyona girebilir. Cebinizde her an patlayacak bir para istemediğinizden, bu taraftaki reaktif elementlerin de üstünü çizebiliriz. Cebinizdeki paranın durduk yere değişmesini istemezsiniz, Periyodik Cetveldeki elementlerin çoğu reaktif elementler. Hepsi patlamasa da, zamanla aşınabilirler, parçalara bölünebilirler.

Periyodik Cetvelin sağındaki ve solundaki elementleri eledikten sonra, en altta ayrı olarak duran iki sıraya bakalım. Bunlardan bir tanesini, mesela thoryumu bir yıl cebimizde taşısaydık, ciddi sağlık problemleri ile karşı karşıya kalırdık. Dolayısıyla bu kısımdaki elementleri de eleyelim. Geriye yaklaşık 30 element kaldı. Bide gaz yada sıvı olmayan, zamanla aşınmayan, patlamayan, mümkün olduğunca değişmeyen ve bizi öldürmeyen element lazım. Hatta bu kriterlerin yanına nadir olması kriterini de ekleyelim ki değerli olabilsin.

Bu kriter, cetvelin üst tarafındaki pek çok elementi de eledi. Çünkü bu elementler dünyada oldukça fazla bir şekilde bulunuyorlar. Fakat bu elementin çok nadir olmaması da gerekli. Örneğin, osmium dünyaya sadece meteoritlerle gelen bir elementtir. Bu elementi para olarak kullanmak çokta akıllıca olmazdı. Bu kadar kriterden sonra geriye beş element kalıyor. Rodyum, paladyum, gümüş, platinyum ve altın. Zaten dikkatli bakarsanız bu elementlerin hepsinin değerli metaller olduğunu fark edersiniz. Peki bu elementler arasında altını öne çıkaran özellikler nelerdir?

Gümüş, para olarak kullanıldı fakat en iyi seçenek değil; çünkü zamanla kararıyor ve görüntüsü değişiyor. İlk medeniyetlerin rodyum ve paladyumu kullanması çok mümkün değil çünkü bu elementler 1800’lerde keşfedildi. Geriye sadece platinyum ve altın kaldı. İkisi de nehirlerde, çaylarda bulunabilecek parlak görüntüye sahip elementler. Fakat eğer eski medeniyetler platinyum para yapmak isteselerdi, sihirli bir güce sahip olmaları gerekirdi; çünkü platinyumun erime sıcaklığı 1600c’den yüksektir. Peki Altın neden değerlidir?

Altın, daha düşük sıcaklıklarda eriyebildiğinden, sanayi devrimi öncesinde de insanlar altını işleyebildiler, kendisine şekil verebildiler ve kabul edilen satın alma birimi oldu. Altın zamanla kararmaz, yüzlerce yıl sonra bile görüntüsü değişmez, ağırlık ve hacmini kaybetmez, güçlü asitlerle bile kolay reaksiyona girmez; kolayca işlenebilir ve şekil alabilir. Şuanda altın aktif olarak para birimi olarak kullanılmasa da, hala kağıt paraların değeri altınla sağlanıyor. Tarihte Çin’de de kağıt paralar kullanılıyordu, fakat karşılığında gümüş yada altınla değiştiriliyordu. Şimdiki sistemde tamamen aynı olmasa da buna benzemektedir.